Denk jij ook dat een toegankelijk ontwerp automatisch saai betekent?
Sommige ondernemers denken dat. Dat een toegankelijke pdf er per definitie functioneel uitziet. Netjes, maar niet bijzonder. Alsof je moet kiezen tussen mooi of bruikbaar.
Maar dat is niet zo.
Onlangs mocht ik voor Charlotte van Oostrum van Alapasi vijf posters vormgeven over toegankelijkheid. Alapasi helpt organisaties om informatie duidelijker en bruikbaarder te maken voor meer mensen.
De posters zijn praktische stappenplannen over onderwerpen zoals toegankelijke tekst, afbeeldingen beschrijven en tabellen logisch opbouwen. Ze zijn beschikbaar via de stappenplannen van Alapasi.
Op het eerste gezicht zien ze eruit als verzorgde, kleurige ontwerpen. En dat is precies de bedoeling.
Toegankelijk ontwerpen betekent niet: saai
De posters gaan over toegankelijkheid. Maar ze zijn zelf ook toegankelijk gemaakt.
Dat is een belangrijk verschil.
Want een pdf kan er mooi uitzien maar toch lastig zijn voor iemand die een schermlezer gebruikt.
Of voor iemand die sterk moet inzoomen. Of voor iemand die op een andere manier door een document navigeert.
En dat zijn niet alleen mensen met een visuele beperking.
Denk aan iemand die moe is aan het einde van de dag. Iemand die snel afgeleid is. Iemand die slecht leest of dyslexie heeft. Iemand die jouw pdf opent op een klein telefoonscherm, staand in de rij bij de supermarkt.
Dat zijn allemaal mensen die jouw content willen lezen. Maar die afhaken als het te veel moeite kost.
Daarom heb ik deze posters niet alleen mooi vormgegeven. Ik heb ze ook technisch goed opgebouwd.
Past toegankelijkheid wel bij mijn uitstraling?
Dat is een vraag die ik vaker hoor. En ik snap hem.
Je wilt zichtbaar zijn voor zoveel mogelijk mensen. Maar je wilt ook dat je werk er goed uitziet. Dat het past bij wie je bent. Dat het jouw stijl heeft.
Moet je dan kleur loslaten? Moet je dan afstappen van je huisstijl?
Nee.
Dit project laat zien dat het allebei kan. De posters voor Alapasi zijn helder, kleurig en aantrekkelijk om te zien. Ze hebben een duidelijke hiërarchie, een eigen uitstraling en passen bij wat Alapasi uitstraalt. Tegelijk zijn ze opgebouwd als bestanden die meer mensen echt kunnen gebruiken. Niet alleen mensen die snel iets willen scannen. Ook mensen die afhankelijk zijn van hulpsoftware, extra structuur of meer leesgemak.
Toegankelijkheid en een mooi ontwerp sluiten elkaar niet uit.
Ze kunnen juist heel goed samenwerken.
Wat zit er dan onder de motorkap?
Een pdf kan er van buiten perfect uitzien en toch technisch een puinhoop zijn. Geen logische leesvolgorde. Geen echte koppen. Geen taal ingesteld.
Voor jou ziet het er goed uit. Maar hulpsoftware begrijpt er niks van.
Bij deze posters heb ik dat anders gedaan.
Er zijn tags aanwezig die hulpsoftware vertellen wat een kop is, wat gewone tekst is en in welke volgorde de inhoud gelezen moet worden.
De documenttaal is ingesteld op Nederlands, zodat software woorden correct uitspreekt.
De structuur is zo opgezet dat iemand met een schermlezer de inhoud in de juiste volgorde hoort.
En alle posters voldoen aan de WCAG en PDF/UA, de standaard voor toegankelijke pdf’s.
Klinkt technisch. Is het ook.
Maar het gaat om het goede resultaat.
Iemand die afhankelijk is van een schermlezer hoort de inhoud in de juiste volgorde. Iemand die inzoomt verliest de structuur niet. Software spreekt woorden correct uit omdat de taal goed is ingesteld.
Kleine keuzes. Groot verschil.
Hoe ziet mijn aanpak van een toegankelijk ontwerp eruit?
Ik begin met de vraag: hoe moet je dit kunnen lezen?
Een poster vraagt een andere opmaak dan een e-book bijvoorbeeld.
Iemand die snel scant heeft andere behoeften dan iemand die afhankelijk is van hulpsoftware.
En iemand die op mobiel leest, heeft andere behoeften dan iemand achter een groot scherm.
Daarna kijk ik naar de visuele kant. Wat is de stijl? Wat zijn de wensen van de organisatie of het merk? Welke kleuren, welk lettertype, welke indeling werkt hier?
Toegankelijkheid begint namelijk al bij de ontwerpkeuzes. Genoeg contrast tussen tekst en achtergrond. Een lettertype dat goed leest. Witruimte die rust geeft.
En daarna komt de technische opbouw. Dat is het deel dat je niet ziet, maar dat wel alles bepaalt voor mensen die het document anders gebruiken dan jij. De structuur, de tags, de taal, de leesvolgorde. Dat doe ik niet als een extra stap achteraf. Het zit voor een groot gedeelte al in hoe ik een bestand opbouw.
Dat is voor mij waar een goed toegankelijk gemaakte content over gaat.
Niet alleen het resultaat dat je ziet, maar ook wat je niet ziet.
Toegankelijkheid in een ontwerp zit in kleine keuzes
Een goed voorbeeld uit de posters zelf.
In het stappenplan over toegankelijke tekst staat dat linkteksten duidelijk moeten maken waar je naartoe gaat. Dus niet “klik hier” of “lees verder”. Maar iets wat écht vertelt wat je kunt verwachten. Zo’n kleine aanpassing. En toch zo veel duidelijker.
Dat is waar toegankelijkheid vaak over gaat. Niet over grote ingewikkelde aanpassingen. Maar over bewuste keuzes die je maakt tijdens het maken. Nadenken: wie leest dit? Hoe leest die persoon het? Wat heeft die persoon nodig om het te begrijpen?
Soms zit het in de tekst. Soms in de structuur. Soms in hoe je een bestand technisch opbouwt.
Wie profiteert hiervan?
Meer mensen dan je denkt. Mensen met dyslexie, een visuele beperking of een auditieve beperking.
Maar ook mensen die moe zijn, snel afgeleid zijn of weinig tijd hebben. Mensen die (nog) niet zo goed Nederlands lezen. Mensen die op een klein scherm werken. Mensen die digitale documenten gewoon liever netjes en overzichtelijk hebben.
Dat is geen kleine niche. Dat is echt een groot deel van je doelgroep.
En als jij jouw content makkelijker leesbaar maakt, bereik je meer mensen.
Niet persé meteen door iets ingewikkelds te doen. Maar door bewustere keuzes te maken bij wat je al maakt kom je al heel ver.
Niet kiezen, maar combineren
Ik geloof niet dat je moet kiezen tussen mooi en toegankelijk. Een goed ontworpen pdf mag er aantrekkelijk uitzien. Kleur mag. Huisstijl mag. Speelse vormgeving mag.
Alles kan, zolang de basis maar klopt. En die basis… de structuur, het contrast, de leesvolgorde, de technische opbouw kun je altijd meenemen. Zonder dat het je ontwerp in de weg zit.
Dat zie je ook terug in dit project. De posters voor Alapasi zijn kleurig, herkenbaar en visueel sterk.
En tegelijk werken ze ook voor mensen die ze niet op de standaard manier lezen. Dat is niet toevallig. Dat is een keuze die ik aan het begin al maak.
En dat is precies wat ik graag wil laten zien. Dat toegankelijkheid geen beperking is.
Maar gewoon onderdeel van mooi werk afleveren waar nog eens extra over nagedacht is.
Wil jij ook een pdf of poster die niet alleen mooi oogt, maar ook meer mensen bereikt?
Neem dan contact met me op. Dan kijk ik graag met je mee wat er voor jouw situatie mogelijk is.
De posters van Alapasi zijn praktische stappenplannen over onderwerpen zoals toegankelijke tekst, afbeeldingen beschrijven en tabellen logisch opbouwen. Ze zijn beschikbaar via de stappenplannen van Alapasi.
